Traktat egipsko-hetycki (traktat z Kadesz) po polsku; wersja hetycka

Traktat z Kadesz wersja hetycka

Traktat egipsko-hetycki, popularnie zwany traktatem z Kadesz to
najstarszy odkryty i zachowany traktat pokojowy na Ziemi, chociaż pewne
użyte w nim sformułowania sugerują, że nie była to pierwsza istniejąca
umowa międzynarodowa. Zawarli go Ramzes II (faraon Egiptu) oraz
Hattusilis III (król Hetytów) po wyniszczającej wojnie między dwoma
mocarstwami o wpływy w regionie Lewantu. Jego celem było zakończenie
działań wojennych i ustanowienie przymierza między Nowym Państwem
egipskim a imperium Hetytów.

Wyjątkowe jest to, że znaleziono dwie wersje tego samego traktatu, egipską i hetycką. Poniższy tekst przedstawia tłumaczenie hetyckiej wersji, znalezionej w ruinach Hattusy, stolicy Hetytów. Dla porównania sprawdź też wersję egipską Traktatu z Kadesz.

Traktat pokojowy między Ramzesem II a Hattusilisem III – wersja hetycka

Traktat Reamasesa-Mai-Amana, wielkiego króla, króla [ziemi Egiptu] z
Hattusilisem, wielkim królem, królem ziemi Hatti, jego bratem, za ziemię
Egiptu i za ziemię Hatti, w celu ustanowienia dobrego pokoju i dobrego
braterstwa pomiędzy nimi.

Przemówił zatem Reamasesa, wielki król, król ziemi Egiptu, bohater
całego kraju, syn Minmuariego, wielkiego króla, króla ziemi Egiptu,
bohatera, syn syna Minpahiritariego, wielkiego króla, króla ziemi
Egiptu, bohatera, do Hattusilisa, syna Mursiliego, wielkiego króla,
króla ziemi Hatti, bohatera, syna syna Suppiluliumy, wielkiego króla,
króla ziemi Hatti, bohatera:

Hattusilis III
Hetycki Relief z Kayseri w Turcji z Hattusilisem III; Autor: Krähenstein; Wikimedia.org

Oto ustanowiłem dobre braterstwo i dobry pokój od teraz na zawsze
pomiędzy nami, w celu ustanowienia dobrego pokoju i dobrego braterstwa
pomiędzy ziemią Egiptu i ziemią Hatti.

Oto w odniesieniu do relacji wielkiego króla, króla państwa Egiptu, i
wielkiego króla, króla państwa Hetytów, od wieczności bóstwa nie
pozwalały, na mocy wieczystego traktatu, by istniała między nimi
wrogość.

Oto Reamasesa-Mai-Amana, wielki król, król państwa Egiptu, ustanowi
więź, której Bóg-Słońce chciał i której Bóg Burzy chciał dla państwa
Egiptu i dla państwa Hatti, stosownie do wieczystej więzi, by nie
dopuścić do powstania wrogości pomiędzy nimi.

Lecz teraz Reamasesa-Mai-Amana, wielki król, król państwa Egiptu,
ustanowił więź traktatem na srebrnej tabliczce z Hattusilim, wielkim
królem, królem państwa Hatti, jego bratem, począwszy od tego dnia, by
wytworzyć pomiędzy nimi dobry pokój i dobre braterstwo.

On jest mi bratem i jest ze mną w pokoju; i ja jestem mu bratem i jestem na zawsze w pokoju z nim.

Oto jesteśmy zjednoczeni i więź braterstwa i pokoju już istnieje
pomiędzy nami, a jest to coś lepszego niż więź braterstwa i pokoju
istniejąca niegdyś pomiędzy państwem Egiptu i państwem Hatti.

Oto Reamasesa-Mai-amana, wielki król, król państwa Egiptu, jest w
pokoju i braterstwie z Hattusilim, wielkim królem, królem państwa Hatti.

Oto dzieci Reamasesa, wielkiego króla, króla państwa Egiptu, będą na
zawsze w pokoju i braterstwie z dziećmi Hattusiliego, wielkiego króla,
króla państwa Hatti. Będą żyć zgodnie z naszą więzią braterstwa i
pokoju; państwo Egiptu i państwo Hatti będą na zawsze w pokoju i
braterstwie, jak my jesteśmy.

Reamasesa-Mai-Amana, wielki król, król państwa Egiptu, nigdy nie
zaatakuje państwa Hatti, by zagarnąć. Hattusili, wielki król, król
państwa Hatti, nigdy nie zaatakuje państwa Egiptu, by zagarnąć.

Oto porządek ustalony na wieczność, który Bóg-Słońce i Bóg Burzy
stworzyli dla państwa Egiptu i dla państwa Hatti: pokój i braterstwo bez
miejsca na wrogość. Oto Reamasesa-Mai-amana, wielki król, król państwa
Egiptu, ustanowił pokój od tego dnia.

Oto państwo Egiptu i państwo Hatti żyją na zawsze w pokoju i braterstwie.

Jeśli cudzoziemski wróg wyruszy przeciw państwu Hatti i jeśli
Hattusili, król państwa Hatti wyśle mi wiadomość: „Przybądź mi na pomoc
przeciw niemu”, Reamasesa-Mai-Amana, wielki król, król państwa Egiptu,
ma wysłać swoją piechotę i swe rydwany, by zabić wroga i uradować
państwo Hatti.

Jeśli Hattusili, wielki król, król państwa Hatti, powstanie w gniewie
przeciw swym obywatelom po tym, jak popełnią zbrodnię przeciw niemu i
jeśli z tego powodu poślesz do Reamasesa, wielkiego króla, króla państwa
Egiptu, to Reamasesa-Mai-Amana ma wysłać swoją piechotę i swe rydwany i
ci powinni wymordować wszystkich tych, przeciwko którym powstał w
gniewie.

Jeśli cudzoziemiec wyruszy przeciw państwu Egiptu i jeśli
Reamasesa-Mai-Amana, wielki król, król państwa Egiptu, twój brat, wyśle
do Hattusilisa, króla państwa Hatti, jego brata, taką wiadomość:
„Przybądź mi na pomoc przeciw niemu”, wtedy Hattusili, król państwa
Hatti, wyśle swą piechotę i swe rydwany i zgładzi mego wroga.

Jeśli Reamasesa, król państwa Egiptu, powstanie w gniewie przeciw
swym obywatelom po tym, jak popełnią zbrodnię przeciw niemu i jeśli z
tego powodu pośle (wiadomość) do Hattusilisa, wielkiego króla, króla
państwa Hatti, mój brat ma wysłać swą piechotę i swe rydwany i mają
wymordować wszystkich przeciwnych, a ja…

Oto syn Hattusilisa, króla państwa Hatti, ma utwierdzić swą władzę
nad państwem Hatti w miejsce Hattusilisa, swego ojca, po licznych latach
Hattusilisa, króla państwa Hatti. Jeśli dzieci państwa Hatti dopuszczą
się wykroczenia przeciw niemu, to Reamasesa ma wysłać ma pomoc swą
piechotę i swe rydwany i udzielić mu wsparcia.

Jeśli znacząca osobistość ucieknie z państwa Hatti i jeśli przybędzie
do Reamasesa, wielkiego króla, króla państwa Egiptu, to Reamases,
wielki król, król państwa Egiptu, ma go zatrzymać i dostarczyć go w ręce
Hattusilisa, wielkiego króla, króla państwa Hatti.

Jeśli człowiek lub dwóch, nieznani, uciekną i przybędą do Reamasesa
by mu służyć, to Reamasesa ma ich zatrzymać i dostarczyć ich w ręce
Hattusilisa, króla państwa Hatti.

Jeśli znacząca osobistość ucieknie z państwa Egiptu i ucieknie do
państwa Amurru lub miasta i przybędzie do króla Amurru, wtedy
Benteszina, król państwa Amurru, ma go zatrzymać i dostarczyć go do
państwa Hatti, a Hattusili, wielki król, król państwa Hatti, dostarczy
go do Reamasesa, wielkiego króla, króla państwa Egiptu.

Jeśli człowiek lub dwóch, nieznani, uciekną i jeśli uciekną z państwa
Egiptu i jeśli nie będą chcieli mu służyć, to Hattusili, wielki król,
król państwa Hatti, ma dostarczyć ich w ręce swego brata i nie pozwoli
im osiedlić się w państwie Hatti.

Jeśli arystokrata ucieknie z państwa Hatti, lub dwóch, i nie będą
chcieli służyć królowi Hatti, i jeśli uciekną z państwa wielkiego króla,
króla państwa Hatti, celem zaprzestania służby wobec niego, to
Reamasesa ma ich zatrzymać i rozkazem dostarczyć ich do Hattusilisa,
wielkiego króla, króla państwa Hatti, jego brata, i nie pozwoli im
osiedlić się w państwie Egiptu.

Jeśli arystokrata lub dwóch uciekną z państwa Egiptu i jeśli go
opuszczą na rzecz kraju Hatti, to Hattusili, wielki król, król państwa
Hatti, ma ich zatrzymać i sprawić, by ich dostarczono do Reamasesa,
wielkiego króla, króla państwa Egiptu, jego brata.

Jeśli człowiek ucieknie z państwa Hatti, lub dwóch ludzi, lub trzech
ludzi, i jeśli przybędą do Reamasesa, wielkiego króla, króla państwa
Egiptu, jego brata, to Reamasesa, wielki król, król państwa Egiptu ma
ich zatrzymać i rozkazać dostarczyć do Hattusilisa, swego brata, gdyż są
braćmi. Jeśli chodzi o ich zbrodnię, nie należy im stawiać zarzutu; ich
język, ani ich oczy nie mają zostać wyciągnięte; ich uszy oraz ich
stopy nie mają zostać odcięte; ich domy z ich żonami i dziećmi nie mają
zostać zniszczone.

Hattusa - lwia brama
Hattusa – lwia brama; China Crisis

Jeśli (człowiek ucieknie z państwa Reamasesa, wielkiego króla, króla
państwa Egiptu), lub dwóch, lub trzech, i jeśli przybędą (do
Hattusilisa, wielkiego króla), króla państwa Hatti, mego brata, to
Hattusili, wielki król, król państwa Hatti, mój brat, ma ich zatrzymać i
rozkazem dostarczyć do Reamasesa, wielkiego króla, króla państwa
Egiptu, bo Reamasesa, wielki król, król państwa Egiptu i Hattusili są
braćmi. Jeśli chodzi o ich zbrodnię, nie należy im stawiać zarzutu; ich
język, ani ich oczy nie mają zostać wyciągnięte; ich uszy oraz ich stopy
nie mają zostać odcięte; ich domy z ich żonami i dziećmi nie mają
zostać zniszczone.

Jeśli człowiek ucieknie z państwa Hatti, lub dwóch ludzi, i jeśli
ucieką z państwa Hatti, i jeśli przybędą do państwa Egiptu i jeśli
arystokrata ucieknie z państwa Hatti lub z miasta, i uciekną z państwa
Hatti, by wejść do państwa Egiptu, to Reamasesa ma rozkazem doprowadzić
ich do jego brata. Oto synowie Hatti i synowie Egiptu są w pokoju.

Jeśli jacyś ludzie uciekną z Egiptu by wejść do Hatti, to Hattusili,
wielki król, król Hatti, ma rozkazać doprowadzić ich do swego brata. Oto
Hattusili, wielki król, król Hatti i Reamasesa, wielki król, król
Egiptu, twój brat, są w pokoju.

Jeśli Reamasesa i dzieci Egiptu nie będą przestrzegać tego traktatu,
to bogowie i boginie Egiptu i bogowie i boginie Hatti wymordują potomków
Reamasesa, wielkiego króla, króla Egiptu.

Jeśli Reamasesa i dzieci Egiptu będą przestrzegać tego traktatu, to bogowie przysięgi ochronią ich samych oraz ich […]

Przestrzegającym słów tej srebrnej tabliczki wielcy bogowie Egiptu i
wielcy bogowie Hatti pozwolą żyć w dobrobycie w ich domach, ich kraju i z
ich sługami.

Łamiącym słowa tej srebrnej tabliczki wielcy bogowie Egiptu i wielcy bogowie Hatti wymordują dom, kraj i sługi.

Objaśnienia zwrotów

Bóg-Słońce – Ra

Bóg Burzy – bóstwo hetyckie.

Benteszina – król Amurru, państwa w starożytnej Syrii.

Reamasesa-Mai-Amana – Ramzes Meramon, czyli Ramzes II. Meriamon
oznacza „umiłowany Amona” i jest drugą częścią imienia tronowego, nie
tytułem.

Zdjęcia

Tytułowe: Iocanus~commonswiki from wikimedia.org

Sprawdź również wersję egipską Traktatu z Kadesz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.